تصمیمی که درک ناقص از ماهیت «گردشگری» و غفلت از ملاحظات ورود مسافر خارجی را نشان می‌دهد
طنز تلخِ دریافت عوارض ۵ یورویی از گردشگران خارجی/ مصوبه‌ای که تتمه امیدها را از بین می‌برد

سفر امروز: خبر تصویب دریافت ۵ یورو عوارض ورود (از مبادی هوایی) به ایران از هر گردشگر خارجی در مجلس، اغلب فعالان گردشگری و اعضای این خانواده بزرگ را در حسی متناقض فرو برد. از یک سو شگفتی و از سوی دیگر طنز؛ طنزی تلخ که حتی دست و دل چندانی برای انتقاد و واکنش نشان دادن باقی نمی‌گذارد. در اغلب گروه‌های شبکه‌های اجتماعی که  این خبر را منتشر کردند، یک واکنش مشابه دیده می‌شد؛ بعضا کسانی هم که اغلب موضع‌گیری‌های انتقادی به تصمیم‌های غیرکارشناسی داشتند، فقط به ارسال ایموتیکان‌های خنده بسنده کردند؛ که یعنی چه بگوییم که «آن‌چه البته به جایی نرسد فریاد است».

یاد دیالوگی از فیلم سینمایی ایرانی «اعتراض» افتادم. از سه برادر، کوچک‌ترین‌شان بر اثر اصابت ضربه‌ای به سرش، اوضاع روانی‌تاش به هم ریخته و سر از تیمارستان درآورده. برادر ارشد هم که ۱۲ سال از خانواده دور بوده، حالا بر‌گشته و دیده، همه هستند جز برادر کوچک. سراغش را که می‌گیرد، سربسته از حال ناخوش او خبر می‌دهند. توضیح بیشتر که می‌خواهد، برادر دوم می‌گوید: «مرضش جیگر آدمو می‌کنه داداش… می‌خنده.» حالا ما آن برادر کوچکیم که چیزی به گیجگاه‌مان خورده و فقط می‌خندیم!

سال‌هاست که شخصیت‌های حقیقی و حقوقی، از مقام‌های اجرایی دولت تا دست‌اندرکاران و فعالان بخش خصوصی، از خود این عالیجاهان، نمایندگان معزز، تا دانشگاهیان و … به طور کلی هر آن کسی که دستی بر آتش گردشگری دارد، به هزار زبان گفته‌اند که یکی از ملزوماتِ جذب گردشگر خارجی، ایجاد مشوق‌ها و تا حد ممکن کاهش هزینه‌های غیرضرور است تا سبب ایجاد انگیزه برای سفر به ایران شود؛ تا گردشگران خارجی را، اعم از آن‌ها که در قالب تور سفر می‌کنند و یا آن‌ها که انفرادی می‌آیند، برای مقصد قرار دادن ایران ترغیب کند. این امر آن‌قدر روشن است که به نظر نمی‌رسیدحتی اگر گامی برای تسهیل شرایط سفرهای ورودی برداشته نشود و مشوقی به منظور ایجاد انگیزه در نظر گرفته نشود، کسی یا کسانی پیدا شوند که با تصمیم‌هایشان عکس آن عمل کنند. یعنی به جای رویکرد ایجابی در تصمیم‌گیری‌ها، سلبی عمل کنند و بر آن شوند که از امکان خود در مقام قانونگذار برای کاهش حداکثری تتمه امید فعالان صنعت بهره بگیرند.

در دوره‌ای ناآرامی‌های کشور دامنه بین‌المللی پیدا کرده و بیش از هر وقت دیگری امکان سفرهای ورودی را کاهش داده، چرا باید چنین تصمیمی گرفته شود؟ وقتی بالاترین مقامات سیاسی و اجرایی به شرایط ویژه و بحرانی کشور اذعان دارند، چگونه می‌توان اکثریت اعضای صاحب رای نهاد قانونگذاری کشور را مجاب کرد به چنین وصله ناجوری رای بدهند؟ این مصوبه آن‌قدر عجیب و غیرمنتظره بود که چگونگی اجماع بر سر آن از خودمصوبه پرسش‌برانگیزتر است. نکند باید موفقیت در تحقق آن را در توانایی‌های کلامی و قدرت استدلال پیشنهاددهنده (ظاهرا نماینده تربت جام) پشت تریبون و یا در لابی‌های غیرعلنی ببینیم!

در سال‌های گذشته، بحران پشت بحران، بسیاری از صنایع و کسب‌وکارهای کشور را آژار داده و فعالان صنعت گردشگری، آن‌قدر توش و توان‌شان را صرف یادآوری خسارت‌ها کردند که اصلا نرسیدند چشم‌اندازی برای آینده متصور شوند و برای حتی یک گام به پیش برداشتن برنامه‌ریزی کنند.  آنقدر روزمرگی گریبان این صنعت را گرفت که بخش خصوصی و تشکل‌ها مدام به رایزنی با این نهاد و آن سازمان برای پر کردن حفره‌های به جا مانده از بحران‌ها مشغول شدند. بحران‌هایی پی‌درپی که از آغاز سال ۱۳۹۸ با سیل در تعطیلات نوروز آغاز شد و حالا که در آستانه هفتمین نوروزِ بعد از آن هستیم، می‌توان همین‌طور بداهه فهرست متنوعی از آنها ردیف کرد که هر کدام تضرر سنگینی را برای صنعت گردشگری به دنبال داشتند. آخرینش ناآرامی‌های دیماه گذشته که چند هزار میلیارد تومان خسارت فقط به هتل‌های کشور وارد کرد. بدیهی است که با احتساب میزان تضرر در دیگر اقامتگاه‌ها اعم از مهمانپذیرها، بومگردی‌ها، مسافرخانه‌ها؛ همچنین صنعت حمل‌ونقل اعم از خطوط هوایی، شرکت‌های ریلی، دریایی و زمینی؛ رستوران‌ها، مجتمع‌های پذیرایی بین‌راهی، تفرجگاه‌ها و مکان‌های تفریحی و هر آن‌چه در شمول جاذبه‌ها و کسب‌وکارهای گردشگری قرار بگیرد، میزان این تضرر بسیار بیشتر است.

در چنین شرایطی، دستگاه قانونگذاری ما بر خلاف رویکرد متداول در دنیا، به جای کاهش هزینه سفر گردشگران خارجی، با در نظر گرفتن هزینه‌ای مازاد بر آن‌چه تاکنون وجود داشته، عملا دست به کار شدت بخشیدن به بحران جاری در صنعت گردشگری کشور برآمده است.

گرچه فعالان گردشگری هنوز امیدوارند مصوبه دریافت عوارض ۵ یورویی از گردشگران خارجی در فرایند قانونی خود، مثلا شورای نگهبان، رای نیاورد و متوقف شود، اما آنچه سبب حیرت شده، این اقدام مجلس است. مجلسی که باید تسهیل‌گر کسب و کارها، حافظ اشتغال، یاریگر کارآفرینان برای ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و عامل تصویب قوانینی باشد که در نهایت درآمد ارزی کشور را افزایش دهد. عجیب این است که نماینده و یا نمایندگانی فکر کنند که تعیین ۵ یورو به عنوان عوارض در حکم درآمدزایی برای صنعت گردشگری خواهد بود. کاش نماینده پیشنهاددهنده زحمتی به خود می‌دادند و نگاهی هر چند اجمالی به آمار گردشگران ورودی در سال‌های گذشته می‌کردند. آن‌وقت شاید واکنش خودشان هم به چنین طنز تلخی مشابه واکنش ما می‌بود.