محمد پناهی: «گردشگری سلامت شهری» یکی از ارکان مهم توسعه متوازن «شهرگردشگری» است و نقش مهمی در توسعه پایدار گردشگری شهری، اقتصاد سلامت و همچنین اقتصاد جوامع محلی دارد و میتواند به عنوان یک پیشران قوی توسعه پایدار گردشگری در کشور عمل کند. بیشک با تمرکز بر توسعه گردشگری تخصصی و ترکیبی شهری (بهویژه گردشگری سلامت شهری) میتوان با حرکتی پرشتاب وبا توسعه خدمات بهداشتی و درمانی، بازاریابی و برندسازی شهر گردشگری ، ترویج و نهادینه کردن سبک زندگی سالم وایجاد اشتغال به رونق اقتصادی جوامع محلی شهری، و توسعه زیر ساختهای گردشگری و در نهایت، رشد اقتصاد سلامت و گردشگری شهری کمک شایانی کرد.
گردشگری سلامت شهری، میتواند به عنوان یکی از محورهای توسعه اقتصادی،برای بهبود کیفیت زندگی شهروندان، وهمچنین ارتقاء دهنده امکانات و خدمات عمومی شهری عمل کند. همکاری بین نهادهای دولتی، بخش خصوصی و جامعه محلی شهری و درک اهمیت توجه به مقوله گردشکری بویژه گردشگرسلامت و سایر شاخه های تخصصی آن، کلید موفقیت برای رسیدن به اهداف توسعه پایدار شهر گردشگری است.
«گردشگری سلامت» ماهیتی مبتنی بر صلح و آرامش دارد و شرایط «ناپایدار و بحرانهای منطقهای» پارادوکسی است که نیاز به مدیریتی مبتنی بر رفع چالشهای دشوار و بالفعل کردن ظرفیتهای بالقوه -با درنظرگرفتن شرایط امنیتی و ناپایدار با استفاده از دیپلماسی انعطافی و هوشمندانه- دارد.
در شرایط بحران، مدل توسعه بایستی از «رشد کمی» به سمت «تابآوری کارکردی و توسعه کیفی» تغییر جهت دهد.
برای حفظ تابآوری و تداوم توسعه گردشگری سلامت در شرایط پرتنش و بحرانهای منطقهای باید راهبردهای تابآوری وتوسعه ای کیفی طراحی وگام به گام اجراء شود.
برخی مزایای گردشگری سلامت شهری را میتوان به شرح ذیل برشمرد.
۱) مزایای کلان:
گردشگری سلامت شهری به معنای جذب گردشگران برای دریافت خدمات درمانی، تندرستی، سلامت در مراکز درمانی وتندرستی شهرهای گردشگری است. این نوع گردشگری نقش مهمی در رشد و توسعه پایدار شهری بهویژه شهرهای مدرن وهوشمند گردشگری وهمچنین اقتصاد جوامع محلی شهری دارد.
1-1) کاهش وابستگی به محدودیتها وکاستی های طبیعی وطبیعت گردی با تمرکز بر گردشگری سلامت شهری، شهرها میتوانند تنوع فعالیتهای گردشگری خود را افزایش دهند (توسعه گردشگری ترکیبی) و کاستیها ومحدودیتهای جاذبههای طبیعی یا کمبود سایر جاذبههای گردشگری را جبران و جاذبههای دیگر گردشگری را کامل کنند.
۱_۲) ایجاد وتوسعه مراکز تخصصی درمانی وتندرستی پیشرفته بستر ساز برندینگ شهرهای گردشگری: بیمارستانها و مراکز درمانی و تندرستی معتبر در شهرهای گردشگری،نام و شهرت آنها را جهانی میکندو این قبیل شهرها را به عنوان مقصد گردشگری سلامت مطرح میسازد.
۱_۳) امکان کمک به ترویج ونهادینه کردن سبک زندگی سالم (یکی از الزامات مهم توسعه پایدار شهرگردشگری سلامت محور):* برگزاری برنامههاو رویدادهای سلامت محور،سمینارها، کارگاههای آموزشی درشهرهای گردشگری، برای جلب توجه گردشگران، سطح آگاهیهای عمومی را بالا میبرد. وبه اهداف متعالی آرمان شهر سالم و شهرهای گردشگری سلامت محور کمک شایانی میکند.
۲) اثرات مثبت اقتصادی:
۲_۱) ارتقاء رفاه و رشد اقتصادی جوامع محلی: توسعه گردشگری سلامت در شهرهای بزرگ بهویژه درجوامع محلی شهر، منجر به مزایای اقتصادی و اجتماعی و رفاه قابل توجهی میشود.
۲_2) ایجاد اشتغال مستقیم وغیرمستقیم: با توجه به اینگه در چرخه زنجیره تامین هم بخش گردشگری (ترانسفر اقامت، ویزا و…) وهم بخش سلامت ( بهداشت و درمان) به عنوان ارکان اصلی این حوزه در ارزآوری، می باشند، نقش محوری واصلی را در ایجاد اشتغال درگردشگری شهری دارند مثال، پزشکان،پرستاران، مدیران مراکز درمانی، کارمندان هتلها، رانندگان تاکسی و کارمندان رستورانها، مراکزخرید، فروشگاه های تجهیزات پزشکی ازجمله افرادی هستند که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم ازاین صنعت بهرهمند میشوند.
۲_3) رونق کسبو کارهای کوچک و متوسط: رستورانها، فروشگاهها، شرکتهای حملونقل، مراکز تفریحی و فرهنگی موزه ها و مراکز تندرستی اسپاها که در مجاورت مراکز درمانی قرار دارند، به عنوان کسب وکارهای متوسط وکوچک نقش پر رنگی در توسعه کسب وکادهای محلی دارند.
۲_4) افزایش درآمد عمومی و مالیاتها: گردشگران سلامت هزینه زیادی درحوزههای درمان، اقامت و تفریح میکنند که این درآمدها در توسعه شهری ازجمله توسعه زیرساختهای گردشگری و ارتقاء نظام سلامت هزینه میشود.
۲_5) بهبودزیرساختها و امکانات شهری: در فرآیند توسعه گردشگری سلامت، نیاز به بهبود و توسعه زیرساختهای شهری ازجمله حملونقل،فضای سبز،خدمات عمومی و ارتباطات است که این قبیل اقدامات زی به نفع همه جوامع شهری است.
۳) مزای بلندمدت و جامع:
3_۱) ایجاد برند شهر گردشگری: شهرهایی که درحوزه گردشگری سلامت قوی عمل میکنند، میتوانند برندسازی جهانی نمایند و جذب گردشگر در حوزههای دیگر را نیز تجربه و تسریع کنند.
3_2) پایداری اقتصادی و اجتماعی: توسعه گردشگری سلامت میتواند به رشد اقتصادی پایدار شهرهای گردشگری کمک کند،ضمن اینکه به ارتقاء سطح سلامت و رفاه شهروندان نیز کمک میکند.
3_3) دیپلماسی سلامت، تبادل فرهنگی و ارتقاء کیفیت زندگی: حضور گردشگران و بیماران بینالمللی، فرصتی برای آشنایی و تبادل فرهنگی (دیپلماسی سلامت) است که میتواند، همبستگی درون شهری را تقویت کند.
* رییس کمیته گردشگری سلامت انجمن متخصصان گردشگری ایران
